Yapay tatlandırıcılar zararlı mı, yararlı mı?

Günümüzde ABD'de onaylanan 3 çeşit enerji içermeyen yapay tatlandırıcı vardır. Diğer tatlandırıcılar üzerindeki araştırmalar ise halen sürüyor..

Vücudumuzun başlıca enerji kaynağını oluşturan karbonhidratlar sınıfında yer alan şeker vazgeçemediğimiz tatlardan biridir. Şeker ve şekerli gıdaları aşırı miktarda tüketmek ise bu besinlerin yüksek enerji değerleri nedeniyle obezitenin en önemli nedenlerinden biridir. Ayrıca obeziteyi takip eden şeker hastalığı, hipertansiyon, kalp - damar hastalıkları da unutulmamalıdır. Diş çürüklerinin de altında yatan en önemli neden şüphesiz şekerli besinlerin çok tüketilmesidir. Özellikle obezite ve şeker hastalığı gibi durumlarda şeker tüketimi sınırlandırılmakta, şekerin yerine kalorisi düşük veya olmayan bazı yapay tatlandırıcılar kullanılmaktadır.

Enerji vermeyen bu tatlandırıcılar aynı zamanda besleyici değeri olmayan, çok düşük kalorili veya alternatif tatlandırıcılar olarak da bilinmektedir. Tatlandırıcılar tek başına veya besinlerin içinde kullanılmaya başlanmadan önce Besin ve İlaç Örgütü (FDA) tarafından yoğun olarak test edilmektedir. Her şeyden önce iyi bir tatlandırıcı nasıl olmalı derseniz; şeker gibi ağızda tatlı tat bırakmalı, herhangi bir şekilde ağızda acı - metalik tat bırakmamalıdır. Kolay çözünmeli ve çözündükten sonra renksiz, kokusuz, ısıya dayanıklı, kalorisi düşük olmalıdır. Tatlandırıcılar iki gruba ayrılmaktadır.

1 Enerji içerenler
Fruktoz, Sorbitol, Mannitol, Ksilitol

2 Enerji içermeyenler
Aspartam, Asesülfam-K, Sakarin, Siklamat

Günümüzde ABD'de onaylanan 3 çeşit enerji içermeyen yapay tatlandırıcı vardır. Bunlar aspartam, sakarin ve asesülfam K'dır. Diğerleri hakkındaki araştırmalar ise beklenmektedir. FDA tarafından onaylanan sukralaz, alitama ve siklamat için ise araştırmalar mevcuttur.

Hangileri ölçülü alınmalı?
Sorbitol günlük alım miktarı 30 gramı geçtiğinde hazımsızlığa ve ishale yol açabilir. Ağızda metalik ve acı bir tat bırakan sakkarin 19 yy sonlarında 'toluen'den sentezlenmiştir. FDA, 1977'de yüksek dozda sakarin alımının hayvanlarda üriner sistem tümörlerine neden olduğu ortaya çıkınca insanlarda sakarin kullanımının kanser ile ilişkisi olabileceği riski nedeniyle kullanımı yasaklamıştır.

Fakat daha sonraları Amerikan Tıp Konseyi, kısıtlı kullanımın (2,5 mg / kg / gün) sağlık üzerine güvenli olabileceğini bildirmiştir. Yine araştırmalarda sakarinin zararsız olmadığı, epitel dokuda yapısal değişikliklere neden olabileceği bulunmuştur. Aşırı siklamat alımı diareye neden olmaktadır.

HAFTANIN ÖĞÜDÜ

•Yapay tatlandırıcılar gebe ve emziklilik döneminde önlem olarak önerilmemektedir. Küçük çocukların beslenmelerinde kullanılmamalıdır. Dengeli ve yeterli beslenen iki yaşından büyük çocukların beslenmelerinde ise bu tatlandırıcıları içeren besinler belirli miktarlarda kullanılabilir.
•Aspartam içeren tatlandırıcıları fenilketonüri hastaları kullanmamalı.
•Bir tatlandırıcıyı yeni kullanmaya başlıyorsanız denemeye az miktarlarla başlanması daha sağlıklı olacaktır. Günde 25 adedi asla geçmemelidir.
•Tablet yapay tatlandırıcılar, yüksek ısıda acı tat meydana getirdiğinden ateşten indirdikten sonra besine eklenmesi ise daha doğru olacaktır.

- Doğal Tatlandırıcılar ve Şeker Prof.Dr. Mehmet ÖZ
- Tatlandırıcılar Şişmanlatır mı? Prof.Dr. Osman Müftüoğlu

Taylan KÜMELİ 
Sağlıklı Beslenme ve Diyet Uzmanı
Taylight Beslenme ve Danışmanlık Hizmetleri
Akkavak Sokak Halil Bey Apt. No 31 Daire 30 Kat 3 Nişantaşı-İstanbul Tel: 0212 2917515

- Hazımsızlığa İyi Gelen Besinler
- Taylan Kümeli İle Kahvaltı 
- Sindirimi Kolaylaştıran Besinler 

---

Sakarin zararlı maddeler listesinde değil    
 
Amerikan Çevre Koruma Ajansı (EPA), yapay tatlandırıcı sakarini zararlı maddeler listesinden çıkardı.

EPA'dan yapılan açıklamada, bilimsel olarak sakarinin EPA'nın listesinde kalmasının artık anlamı olmadığını bildiren Kalori Kontrol Konseyi'nin başvurusu üzerine, sakarin ve tuzlarının zararlı maddeler listesinden çıkarıldığı belirtildi. Kalori Kontrol Konseyi'nde, düşük kalorili yiyecek ve içecekler üreten sanayi grupları temsil ediliyor.

Diyet içeceklerinde, sakız, meyve suları ve daha birçok gıda maddesinde kullanılan beyaz kristal toz şeklindeki sakarinin 1980'li yıllarda kansere neden olabilecek etmenlerden biri olduğu düşünülüyordu. Ulusal Toksoloji Programı ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı'nın yaptığı araştırmalar, 1990'lı yılların sonunda sakarini aklamıştı. Buna rağmen sakarin EPA'nın zararlı maddeler listesinde kalmaya devam etmişti. 16.11.2010