Yazla birlikte çarşıda, pazarda satılanlar da, mutfağımızda pişirilenler de değişti. Kısacası sofralarımız yaz yemekleri ile yeniden şenlendi!

Ne var ki bu şenlikler dikkat edilmez ve de fazlaca abartılırsa sağlığımız için ciddi tehditler haline dönüşebiliyor. İşte o yanlışlar...

KIZARTMALARA DİKKAT!

“Azı karar çoğu zarar” yaz yanlışlarımızın başında kızartmalar geliyor. Kızartmalar bizim yaz sofralarımızın demirbaşları, mutfağımızın olmazsa olmaz geleneksel lezzetleri. Dozunda yapıldığı ve usulüne uyulduğunda kızartma bizim mutfak kültürümüzün bir parçası ama dikkat edilmediği zaman bu kültür sağlığı bozucu bir tehdit haline gelebiliyor. Bunun iki nedeni var:  Birincisi; yüksek ısıda pişirilen kızartmalar, kızartma yağlarında fazla miktarda trans yağ oluşumuna sebep oluyor. Hele dikkat edilmez de bilgisizlik ya da tasarruf amacıyla kızartmalık yağlar tekrar tekrar kullanılacak olursa içindeki trans yağ miktarı daha da artıyor.

Kızartma-trans yağ ilişkisi yalnız sebze kızartmaları için söz konusu değil. Patates kızartmasında da aynı tehdit söz konusu. Kızartılmış etlerde de aynı sorun var. Özellikle inek ve bufalo-sığır etleri yağda kızartıldıklarında fazla miktarda trans yağ ortaya çıkıyor. Buna da çok dikkat etmek lazım.

TRANS YAĞ NEDEN ZARARLI?

Bilindiği gibi trans yağlar sadece kızartmalarda değil, yüksek ısıda pişirilen pek çok besinde var. Cipsler, bisküviler, fırın-pastane işi tatlı-tuzlu hamur işlerinin her biri birer trans yağ bombası. Fastfood dükkânlarında yediğiniz kızarmış patatesler ve etlerde bol miktarda trans yağ bulunabileceği aklınızda olsun.

Trans yağlar kötü kolesterolü yükselttiği iyi kolesterolü azalttığı ve kötü kolesterol LDL'nin en zararlı formülü olan okside-LDL miktarını çoğalttığı için damarlarınızın en önemli düşmanlarıdır.

Trans yağların bir başka günahı daha var ki o çok daha önemli ve kızartmalardan gelebilecek tehditlerin ikincisini oluşturuyor: Kızartmalardaki trans yağların kanserojen olabileceklerini düşündüren çok sayıda bilimsel çalışma var.

NE YAPMALI?

Benim önerim şu: Kızartmaları yaz sofralarınızdan eksik etmeyin ama hemen her gün yemenizin doğru olmadığını da unutmayın. Mümkünse daha seyrek yiyin. Özellikle kızartmada kullandığınız yağları tekrar tekrar kullanmayın.

Kızartmaların çok yüksek kalorili besinler olduklarını ve kilo kontrolünü zorlaştırdıklarını da unutmayın. Yaz sofralarınızdaki günahlara yarın da devam edeceğiz.

---

Beslenme ile ilişkili yaz günahlarının arasında mutlaka ağır akşam yemeklerini de eklemek lazım.

Malum, yaz akşamları oldukça uzun, sofrada geçirilen saatler diğer mevsimlere oranla daha fazla. Bu da eğer dikkat etmezseniz gereğinden fazla kalori yüklenmenize yol açabiliyor. Sonuçta daha kolay kilo alıyorsunuz.
Geç saatlere kadar bir şeyler yemenin yarattığı sorunlardan biri de özofagus reflüsüdür. Özellikle alkolle birlikte yatmadan hemen önce tüketilen besinler bütün geceyi reflüye bağlı mide sorunlarıyla geçirmenize yol açabiliyor.

ALKOLE DİKKAT!

Bu uzun yaz akşamı yemeklerinin bir sorunu da akşam saatlerinde alınan alkoldür. Diğer mevsimlerde daha seyrek olan alkol tüketimi yaz aylarında, özellikle akşam sofralarında artabiliyor. Bu hatayı hele bir de gündüz saatlerine de taşırsanız yani sıcak gündüz saatlerinde de alkol alırsanız günahınızı üçle hatta beşle bile çarpabilirsiniz.

Kısacası yaz akşamları yemeği hafifletmekte ve alkol tüketimini kontrol altında tutmakta fayda var. Bu dikkat hem kilonuzu kontrol için hem karaciğerinizi korumak hem de reflü problemlerinden kurtulmak için son derece önemlidir.

MEYVEYİ ABARTMAYIN!

Yaz günahları arasına mutlaka aşırı meyve tüketimini de eklemek lazım. Biz millet olarak meyve tüketimi fazla olan bir toplumuz. Meyveyi seviyoruz. Ülkemizde meyve bol ve ucuz. Ama ne var ki sağlık için son derece faydalı olan meyve tüketimi de abartıldığında bir “sağlık günahı” haline gelebiliyor. Aşırı meyve tüketimi kilo almayı kolaylaştırıyor.

Özellikle glisemik yükü fazla, fruktoz içeriği yüksek olan karpuz, incir, üzüm gibi meyveler bu konuda son derece uyanık davranmamız gereken besinler. Bu üçlüde fazla miktarda fruktoz var. Bilindiği gibi fruktoz doğal bir şeker ama fazla tüketildiğinde o da tıpkı glikoz ya da sakaroz gibi-bakkal şekeri- sağlığa zararlı bir besin haline dönüşebiliyor.

Fruktozun fazlası= kilo artışı

Yetişkin bir kişinin günlük fruktoz tüketimi ortalama 20-30 gram civarında olmalı. Bu rakam 50 gramı asla aşmamalı. Fruktozun fazlası hem ürik asiti hem de trigliserid seviyelerini yükseltiyor. Yüksek oranda fruktoz alınınca- yani karpuzu, üzümü, inciri bol yediğiniz zaman- önce kanınızda yağlar artıyor ve aynı zamanda da insülin direnciniz tetikleniyor.

Anlatmak istediğim şey şu: Eğer meyveyi abartırsanız özellikle karpuz, üzüm, incir gibi tatlı meyveleri gereğinden fazla yerseniz -hele hele bir oturuşta bir tabak meyveyi bitirirseniz- kilonuzu kontrol etmeniz de trigliserid ve ürik asit seviyelerinizi dengelemenizde imkânsız hale geliyor.

---

- Daha çok su için. Su en değerli içecektir, yerini hiçbir şey tutmaz.
- Ağır, yüksek kalorili, bol yağlı yiyeceklerden uzak durun.
- Özellikle sıcak gündüz saatlerinde ağır yemekler yemeyin, alkol almayın.
- Sık ve az yemeye bu yaz da devam edin.
- Sebze yemeklerine, özellikle zeytinyağlı sebze yemeklerine ağırlık verin. Cacığı, salatayı, yoğurdu, ayranı sofranızdan eksik etmeyin.
- Meyve yemeyi unutmayın, yaz meyvelerinden faydalanın ama karpuzu, inciri ve üzümü abartmayın.
- Kilo sorununuzu “karpuz-peynir diyeti” ile çözmeye kalkmayın!
- Sıcak saatlerde dışarı çıkmayın, ağır bedensel faaliyetler yapmayın, evinizde ya da gölgede dinlenin.
- Klimalara dikkat! Kontrolsüz klima kullanımı özellikle gece açık bırakılan klimaların farenjit, bademcik, zatürree gibi sorunlara yol açabileceğini unutmayın.
- Bronzlaşacağım derken, yanmayın, güneşin dik olduğu öğle saatlerinde güneşlenmeye kalkmayın.
- Uykunuza daha çok özen gösterin.
- Her havuzun hijyenik olmayabileceğini unutmayın! Duş almadan havuza girmeyin, havuzların ciddi bir mikrop kaynağı olabileceğini aklınızdan çıkarmayın.
- Bu yazı da bir detoks fırsatına çevirin. Sağlıklı ve yararlı şeyleri az ve öz yiyin, dinlenin, eğlenin ve gezin!
- Düzenli olarak fiziksel aktivite yapın, ama sıcak saatlerde değil! Sabah erken saatlerde ve akşamüstü serinliğinde yapılan düzenli yürüyüşleri, yüzme ve diğer kültür-fizik hareketleri dinçliğinizi arttıracak, sağlığınızı destekleyecektir.
- Sık ve fazla meşrubat tüketmenin bedeni şeker-fruktoz çöplüğü ve yağ deposuna çevirebileceğini unutmayın. Tatlandırıcı eklenmiş diyet içeceklerden uzak durun.
- Her denizin temiz ve güvenli olmadığını hatırlayın. Koli basili ile kirlenmiş yerlerde denize girmeyin. Denizanalarına dikkat edin.
- Mangal muhabbetlerini abartmayın. Aşırı kızartılmış, yanmış etler ve hayvansal yağlar kanserojendir, unutmayın.
- Güneş koruyucularını dikkatli ve bilinçli kullanın. Koruyucu kullanımını abartmayın. Kaliteli koruyuculardan faydalanmaya bakın. “Görünmez olmanın” da yararlı olmadığı aklınızda olsun, azıcık yanın! Yanın ki cildiniz D vitamini üretsin.
- Güneş gözlüğü kullanın, özellikle güneşin dik geldiği saatlerde güneş gözlüksüz dolaşmayın!
- Açıkta bırakılmış yiyeceklere dikkat edin! Özellikle güneşte kalmış, mezeler, kanepeler, tavuk, et ve mayonezli besinlerin  (davetlere ve açık büfelere dikkat!) tehlikeli olabileceğini unutmayın.

Prof.Dr. Osman MÜFTÜOĞLU
İletişim ve Sorularınız için : Süleyman Seba Caddesi No:39 Akaretler 34357 Beşiktaş İSTANBUL
Tel:(212) 2367300

Son Yazılar :
* En İyi Krem Hangisi?
* Cilt Yaşlanmasına Karşı Kırışıklık Kürü
* Tansiyonu Düşük Olanlar Daha Şanslı
* Anti-Aging Rüyası Bitiyor mu?
* Unutkanlık ve Kötü Beslenme
* DUKAN Diyet Zararlı mı?
* Çölyak Hastalığı Yayılıyor
* Kolestrol İlaçları Tehlikeli mi?
* Kolestrol Neden Yükselir?
* Yorgunluk ve Hipoglisemi İlişkisi
* D Vitamini Sorunu
* Depresyonu Tetikleyen Sorunu Bulmak
* Bitkisel Yağlar Sağlıklı mı?
* Zayıflama Hapları ve Zararları
* Domates ve Prostat
* Detoks Kürü Yapmalı mı?
* Menopoz Kolestrolü Yükseltir mi?
* Bir Avuç Fındık Şişmanlatır mı?
* Karaciğer Yağlanması Neden Yaygın?
* Omega-3 Yağ Asitleri
* Her gün Aspirin Yutmak Ne Kadar Doğru?
* Tiroid Nodülü Nedir?
* Metabolizmanız Hızlı mı Yavaş mı?
* Diyet Programları Neden Başarısız?
* Neden Kilo Alıyoruz?

Tüm Yazıları İçin