Safranın kısırlık üzerindeki etkisi henüz kanıtlanmadı
 
Kısırlık, eşlerin yaklaşık yüzde 15’inde ortaya çıkabilen önemli sosyal ve psikolojik sonuçlara yol açabilen bir sorun. Bu vakaların yarısında sorunun erkek tarafından kaynaklandığı bildiriliyor. Çevresel etkenler, kimyasal ajanlar ve zararlı bileşiklerle giderek artan etkileşim nedeniyle özellikle endüstrileşen toplumlarda erkeklerde sperm kalitesinde önemli ölçüde azalma görülüyor. Çözüm için ilaç tedavilerinin yanı sıra doğal ve özellikle bitkisel ürünlerin yaygın bir şekilde kullanıldığı görülüyor. Bunlar arasında selenyum, N-asetil-sistein, omega-3, koenzim Q10 gibi doğal ürünlerin sperm kalitesini artırdığı ortaya konuldu. Sperm kalitesi üzerinde etkili olduğu ileri sürülen bitkisel ürünlerden biri de safran.


Safran, bilimsel adıyla Crocus sativus olarak bilinir, safran bitkisinin çiçeklerinin dişi organının sarı-turuncu renkli uç kısımlarıdır (stigmaları). Çok hafif olması nedeniyle ağırlık bazında dünyanın en pahalı baharatıdır. Özellikle Osmanlı mutfağı dahil güney Avrupa, Ortadoğu ve Güney Asya toplumlarında geleneksel yemek (safranlı pilav) ve tatlılara (safranlı zerde) sarı renk ve aroma vermek amacıyla kullanılır. Safranın içindeki bileşenlerden karotenoit yapısındaki krosinler sarı-turuncu rengini verirken safranal aromasından pikrokrosin de acı tadından sorumlu bileşenleridir. En büyük safran üreticisi ülke İran’dır. Dolayısıyla son yıllarda İran’da safranın etkileri üzerinde yürütülen klinik çalışmalar dikkati çeker. Bilimsel kriterlere uygun olarak yürütülen bu çalışmalarda geçen sene Alzheimer hastalarında dört ay süreyle safran uygulanmasıyla hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılabildiği, bu sene yayımlanan bir başka klinik çalışmada ise bağışıklık sistemini desteklediği bildirildi.

İran ve komşu İslam ülkelerinde safran erkekler için cinsel tonik olarak biliniyor. Yapılan bilimsel çalışmalarda safranın sulu çözeltisinin cinsel gücü artırıcı etkisi bulunduğu ve bu etkinin krosinlerden kaynaklandığı belirtiliyor. Yapılan yorumlarda sözkonusu maddenin spermlerde oksidatif hasarı önlediği, bu suretle sperm kalitesini artırdığı ifade ediliyor.

260 gönüllü üzerinde denenmiş

Bu yıl yayımlanan yine İran’da yürütülen ve bilimsel kriterlere uygun bir klinik çalışmada safranın erkeklerde kısırlık üzerinde etkinliği incelenmiş. Çalışmada, bilinmeyen nedenlerle düşük sperm sayısı ve sperm hareketliliği sorunu teşhisi konulan 260 erkek gönüllü gelişigüzel gruplandırılmış. Uygulamada 26 hafta süreyle 130 kişiye günde 60 miligram safran alkol özütü (iki defa 30 miligramlık kapsül) ve diğer 130 kişiye ise şekil olarak benzeyen bir ürün verilmiş. Her iki grupta sperm sayısı, sperm hareketliliği, sperm şekli ve spermlerin antioksidan kapasitelerindeki değişim gibi parametreler değerlendirilmeye alındığında safran verilen ve verilmeyen gruplar arasında belirgin bir farklılık görülememiş.

Çalışma sonucunda, yaygın kanının ve ön deneysel bulguların aksine safranın erkek gönüllülerde klinik olarak sperm hareketliliğini ve düşük sperm sayısını yeterince artıramadığı görülmüş. Peki bu klinik çalışmanın sonuçları güvenilir mi? Klinik çalışma kurgusu incelendiğinde safranın uygulama süresinin yeterli olduğunu düşünüyorum (sperm oluşumu döngüsü 72 günde gerçekleştiğinden 24 haftalık uygulama süresi yaklaşık iki döngü süresine eşdeğer gelmektedir). Safran miktarının yeterli olup olmadığı tartışılabilir. Daha yüksek miktarların denenmemesi nedeniyle henüz kesinlikle etkisiz diyebilmek mümkün değil. Ancak yüksek miktarlarda safranın uzun sürelerle uygulanmasıyla ortaya çıkabilecek riskler (kanın aşırı sulanması) gözardı edilmemeli.

Bir not: Safran pahalı olduğundan sık sık benzer ürünlerle karıştırılabiliyor. Aspir çiçekleri onlardan biri.  



Prof. Dr. Erdem YEŞİLADA
Sorularınız İçin : eyesilada@yeditepe.edu.tr

* Metabolik Sendrom ve Bitkisel Çözümler
* Sonbahar İçin Bitkisel Çaylar
* Eklem Kireçlenmesinde Beslenme
* Nanoteknoloji Zararlı mı?
* Çay Algılamayı Etkiliyor
* Kahve Tansiyonu Yükseltir mi?
* Hamilelikte Çemen Tohumu Kullanımı
* Tip 2 Diyabetin İlacı Çemen Otu Tohumu
* Safranın Kısırlık Üzerine Etkisi
* Tarçın Alzheimer'den Korur mu?
* Spor ve Diyet Yapmadan Zayıflanır mı?
* Ortalama Yaşam Süresi Nasıl Uzuyor?
* Mate Çayı Zayıflatır mı?
* Eklem Kireçlenmesinde Glukozamin Kullanımı
* Şerbetçi otu Sinirsel Uykusuzluğun İlacı
* Zayıflama ilaçları ile Gelen Ölümler
* Altın Çilek Efsanesi
* Hamilelikte Hangi Bitkisel İlaçlar Kullanılabilir?
* Hamilelikte Bitkisel İlaç Kullanımı
* Alzheimer ve Demansı Önlemek için
* Şeker Hastaları İçin Muhteşem Üçlü
* Bitkilerin İlaç Haline Gelmesi Zararlı mı?
* Doğru Bitkisel Tedavi Nasıl Olmalı?
* İdrar Yolu Enfeksiyonu için Kranberi
* Damar Sertliğine Karşı Siyah Çikolata
* Ekinezya Tablet Kullanmayın
* Meyve ve Sebze Kanserden Korur mu?
* Yüksek Tansiyon ve Kolestrol içn Zeytinyaprağı
* Menopozdaki Kadınları Sarı Kantaron Kurtarıyor
* Sarı Kantaron ve Yaraları İyileştirme Gücü

Tüm Yazıları...