Pet ve damacana şişelerin kansere yol açtığı iddiası korkuttu. Her gün kullandığımız evlerde çocuklara içirdiğimiz pet ve damacana sular gerçekten kanser yapıyor mu? Bu konuda ispatlanmış bir çalışmanın olmadığını belirten Prof. Dr. Tülin Tiraje Celkan, "Naylon maddelerin kansorejen etkisinin olduğunu" da ekliyor. Celkan, sıcakta kalan pet şişelerden su içmemek gerektiğini de vurguluyor.

Pet şişelerin kansere yol açtığı iddiası şu ana kadar sadece iddiada kaldı ancak bu tıp dünyasının ikiye bölmeye yetti. Kanser hakkında çalışmalarıyla bilinen Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta, BPA adı verilen kanserojen maddenin bardak, şişe, saklama kabı gibi yiyecek ve içeceklerin muhafazasında kullanılan sert plastik kaplarda da bulunduğunu söyledi. Küçükusta, "Bunlar içinde en önemlisi de BPA ihtiva eden biberonlardır" dedi.

BPA' nın insan sağlığı üzerine olumsuz etkileri olduğunu gösteren yüzlerce araştırma olduğunu belirten Küçükusta, 'BPA' nın öğrenme ve davranış üzerine de olumsuz etkileri olduğu, saldırganlığı artırdığı ve öğrenmeyi güçleştirdiği de bilindiğini' ifade etti. BPA'nın obezite, diyabet, astım, kalp-damar hastalıkları ve karaciğer hasarı ile de ilişkilendirildiğini hatırlatan Küçükusta, "Kadınlarda meme, erkeklerde prostat kanseri riskini artırdığı da ileri sürülmektedir. En önemlisi de genler üzerine olan etkileri ve olumsuzluklarının sonraki nesilde daha belirgin ortaya çıkması ihtimalidir" ifadelerini kullandı.

Yalçın: "Pet şişe kansere yol açmaz"

Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Şuayib Yalçın ise pet şişedeki suyun kansere neden olduğuna dair kanıtlanmış bir verinin olmadığını söyledi. Pet şişeden önce sigara, ve alkolden uzak durulması gerektiğini ifade eden Yalçın, "Pet şişenin kanser yapan bir etkisi olsaydı pet şişe kullanan ülkelerde mide, yemek borusu ve mesane kanseri oranlarının artmış olması gerekirdi. Pet şişenin kansere neden olduğunu söylemek doğru değil. Pet şişeler uygun şekilde üretilmeli ve üretim süreçleri denetlenmeli. Tekrar tekrar kullanmaktan da kaçınılmalı" dedi.

Prof.Dr. Erkan TOPUZ : "60 kez kullanılması gereken damacanalar bin kez kullanılıyor"

Kanser hakkında çalışmalarıyla bilinen Prof. Dr. Erkan Topuz ise meslektaşıyla aynı fikirde değil. Güneşte duran pet şişelerin kanser riskini arttırdığını söyleyen Topuz, "Eve damacanayla alınan su hemen cam boşaltılmalı. Günlerce bekletmek doğru değil. Pet şişeler kesinlikle güneşte durmamalı. Aksi taktirde plastikteki maddeler suya geçiyor. Ekonomik nedenlerle bunlar plastikten yapılıyor, ama en sağlıklısı cam" ifadelerini kullandı.

60 kez kullanılması gereken damacaların neredeyse bin kez kullanıldığını belirten Topuz, Yerel yönetimlerin bunu denetlemesi gerektiğinden bahsetti.

CAM KABA BOŞALTIN

Prof.Dr. Erkan TOPUZ:

-Eve damacanayla alınan su hemen cam bir kaba ya da testiye boşaltılmalı, günlerce bekletilmemeli. Bu pet şişeler kesinlikle güneşte durmamalı.

-Damacanaların 60-70 kez kullanılma şansı varken, biz 700 belki bin kez kullanıyoruz.

-Su ilk kez piyasaya verildiği zaman birçok kimyasal analizden geçiyor, bu veriler de üzerinde yazıyor. Ancak bu analiz bir kez yapılıyor.

SU MARKASINI ÜÇ AYDA BİR DEĞİŞTİRİN

-Adam bu suyu aynı markayla satıyor, en iyi marka olsa bile sık kontrolden geçmediği için içinde ne var bilmiyoruz.

-Tüketicilere tavsiyem 3 ayda bir kullandıkları su markasını değiştirmeleri. Çeşme suyu da kullanılabilir, ancak çeşme suyunda da aşırı miktarda klor var, aşırı miktardaki klor da kanserojen.

-Ayrıca yollardaki borulardan sızma şeklinde toksit maddeler alınabilir. Eve su filtreleri de konulabilir. Ancak su fitreleri de magnezyumu tutuyor. Oysa magnezyum vücuda faydalı.

PLASTİK ŞİŞELERİ DONDURMAYIN

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Aziz Ekşi:

-Pet şişe arabada uzun süre bekletilmemeli. buzluğa konulmamalı. Donma sırasında göçme nedeniyle platsik doku zedelenir, her zedelenme plastikten gıdaya geçişi artırır.

-Damacanalarda deterjan kalıntısını gidermek için son derece güç bir hadisedir. Daracık bir ağızdan iyi bir yıkama şekli gerçekleştirilebilir mi, ondan kuykuluyum.

---

Pet şişeler ve Damaca sulardaki tehlikeleri gündeme getiren Fatih Altaylı'nın yazısı...

AŞAĞIDA okuyacağınız satırlar pek hoşunuza gitmeyebilir. Kendinizi kötü, hatta rahatsız hissedebilirsiniz. “İyi de, ne yapacağız” diyebilirsiniz. Çünkü ben de aynen sizin söylemeniz muhtemel bu cümleyi söyledim, aynen bu yazdıklarım gibi hissettim. Yine de sizleri sevdiğim için, bunları yazmak zorundayım.

Önceki gün, bir yakınımın ameliyatı için, Türkiye’nin önemli hastanelerinden birindeydim. Ameliyat sonrası, alanında Türkiye’nin değil, dünyanın en iyilerinden biri ve çok da eski dostum olan doktorumuz geldi. Ameliyatla ilgili bilgi vermek üzere. Konuşurken, önümdeki masada duran “pet” şişeyi alıp açtım ve bardağıma su doldurmaya başladım. Profesör doktor uzandı. Elimden pet şişeyi aldı. Suyu doldurduğum bardağı aldı. Görevliyi çağırdı. Pet şişeyi çöpe atmasını, bardağı da lavaboya boşaltmasını söyledi. “Benim dolabımdan cam şişede bir su getirin” dedi.

“Ne oldu hocam, sular zehirli de bizim haberimiz mi yok” dedim şaşkınlıkla. “Keşke zehirli olsa. Panzehiri olur, ilacı olur. Bunlar zehirden beter” dedi ve anlattı. “Son yıllarda kanser olaylarında büyük patlama yaşanıyor. Çok ileri yaşlarda ortaya çıkması gereken bazı kanser türleri, çok erken yaşlarda görünür oldu. Yaşlılarda görülecek lenfomalar, gencecik insanlarda peydahlanıyor. Kemik kanserleri, kemik iliği tümörleri sık sık karşımıza çıkıyor.” “Biliyoruz hocam. Çevre koşulları, hormonlu gıdalar. Her şey kanserojen” dedim. “Evet” dedi. “Bu pet şişeler hepsinden daha kanserojen.” “Bütün dünya kullanıyor” dedim. “Medeni ülkeler giderek daha az kullanıyor” dedi. “Bu pet şişelerdeki sular 2 haftadan uzun süre şişede kaldığı zaman, şişenin içindeki zararlı maddeleri çözüyor ve suya karışmasına neden oluyor. Bunlar hücre yapılarına çok ağır zararlar veriyorlar. Her gün yavaş yavaş bozuyorlar.

Eğer iki haftalıktan daha yeniyse bunun içindeki su, iç. Ama iki haftalıktan daha eski ise içme.” Hemen önümdeki açılmamış pet şişeyi aldım. 2 aylıktı ve son kullanma tarihi olarak 10 ay sonrayı gösteriyordu. “Bu şişeler kısa süreli saklama için uygun. Ama uzun süreli saklamalarda çok zararlı.” “Peki ne yapacağız?” dedim. “Cam şişe kullanacağız. Cam şişede su alacağız. Her türlü gıdayı cam şişe içinde talep edeceğiz.

Hem çevreye daha az zararlı, hem de sağlığımıza.” “Maliyeti yüksek ama” dedim. “Kanserin tedavi maliyeti daha mı düşük? Aksine çok daha yüksek. Bütün hayatın boyunca cam şişe kullansan, bir kanser tedavisinin onda biri maliyeti bulmaz. Artık kanserleri büyük ölçüde tedavi edebiliyoruz ama yüksek maliyetli oluyor. Hastayı da harap ediyor.” “Hadi küçük şişeleri cam şişede hallettik, ya damacanaları ne yapacağız.

Onlar da pet benzeri bir madde değil mi?” Profesör doktor daha da kötü konuştu. “Oradaki sorun daha büyük. O damacanalar birden fazla kez kullanılıyor. Ve onları temizlemek için, deterjanla yıkanıyor genelde. İçinde kalan deterjanı temizlemek için en az üç damacana su kullanmak gerek. Sen o damacanaların üç damacana suyla yıkandığını düşünüyor musun?” diye sordu. “Düşünmüyorum” dedim. “Demek ki damacanadaki suyla birlikte deterjan da içiyoruz” dedi. Çocukluğumu hatırladım. İstanbul’da hasıra sarılmış cam damacanalar içinde Beykoz’dan gelme sular satılırdı. “Eskiden vardı cam damacanalar” dedim.

“Talep edelim yine olur. Cama dönmekten başka çare yok. Yoksa her gün kendimizi bile bile öldürüyoruz. Sigara içme kanser olursun kampanyaları yapılıyor. Bunların yanında sigara masum kalır” dedi. İçim karardı doğrusu. Ama artık eve pet şişe sokmama kararı aldım. Bu kararı da sizinle paylaşmam gerektiğini düşündüm. Hepimizin çocukları için.

Fatih Altaylı - Haberturk

* Plastik Ambalajdaki Tehlike
* Plastikte Bulunan Tehlike
* BPA'ya ABD'den Yasaklama 
* Damacana Sular Hakkında Sağlık Bakanlığı Açıklaması 
* Pet Şişeler Kansorejen mi? Prof.Dr. Erkan Topuz