Kalp krizinde ilk bir saat altın değerinde

Kalp kasını besleyen koroner damarlardan biri tıkandığında, kalp krizi meydana gelir. Kalp krizi dinlenme veya hareket halindeyken ortaya çıkabilir. Kalp kasının yeterli oksijen almaması, kalbin o bölümündeki dokuların ölmesine neden olur. Koroner damar tıkanması sonucu ölen doku bölümü küçükse, kriz sonrası kalp normal işleyebilir. Tıkanıklık daha uzun sürerse, kalp yeterli kanı eskisi gibi pompalayamaz hale gelebilir.

Kalp krizinin risk faktörleri nelerdir?
Risk faktörlerinin başında “yaş” gelir. 45 yaşın üzerindeki erkekler ve yaşı ne olursa olsun menopoza girmiş kadınlar, ailesinde 50 yaşın altında kalp krizi geçirmiş insan bulunanlar risk altındadır. Bunların dışında; sigara, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, kötü kolesterol (LDL) düzeyinin kanda yüksek olması, iyi kolesterol (HDL) düzeyinin kanda düşük olması ve şişmanlığı sayabiliriz.

Kalp krizinden nasıl korunulur?
Tansiyon yüksekliği, şeker hastalığı, kilo fazlası ve kolesterol yüksekliği gibi risk faktörlerinin giderilmesi için doktordan yardım alınmalıdır. Ama sigarayı bırakmak tamamen kişinin elindedir.

Bir kişi kalp krizi geçirdiğini nasıl anlar?
Kalp krizi; kişi hiç hareket etmediği halde göğüs kafesinin ortasında çok şiddetli ağrının başlamasıyla ortaya çıkar. Beraberinde nefes darlığı, sol kol ağrısı, soğuk terleme ve bulantı da görülebilir. Kalp krizinden şüphelenildiğinde acilen tam teşekküllü bir hastaneye gidilmelidir.

Kalp krizi anında ne yapılmalıdır?
Kalp krizi geçiren kişiye su içirmek ya da kolonya sürmek yanlıştır. Hemen ambulans çağrılmalı. Ambulans beklerken kişi yere yatırılmalı, üzerinde rahatsız kıyafetler varsa çıkarılabilir. Böyle bir durumda hasta, hemen en yakın hastaneye götürülmelidir. Kalp krizinde zaman altın değerindedir. Öyle ki; kişi kalp krizinin birinci saatinde hastaneye ulaşırsa, kalp krizi geçirmemiş bir insandan farkı olmadan hayatını devam ettirme şansına sahip olur.

Kalp krizinde geç müdahale kişinin hayatını nasıl etkiler?
Kalp kası zayıflığı kişinin hayat kalitesini etkileyen en önemli faktördür. Kalp kasının kaybolması (kalp yetmezliği) genellikle kalp kriziyle oluşur. Kalp kasının yeterli oksijen almaması, kalbin o bölümündeki dokuların ölmesine neden olur. Kalp krizinde erken müdahale yapıldığında, kalpteki doku ölümü az olacağı için kalp normal işleyecek ve kalp kası zayıflamayacaktır. Hastaneye geç gelen bir hastanın kalbindeki ölen dokular fazla olur, kalp eskisi gibi yeterli kanı pompalayamaz ve o kişi kalp yetmezliğine aday olur.

Kalp krizi nasıl tedavi edilir?
Kalp krizi sonrası hasta 2-7 gün hastanede kalmalıdır. Sancılarını dindirmek, kalp ritmini düzene kavuşturmak, nefes almasını kolaylaştırmak, tansiyonu düşürmek ve kan pıhtılarını çözmek için çeşitli ilaçlar verilir. Anjiografi salonunda tıkalı olan damarları açılıp stent takılarak kalp kası hücre ölümü (nekroz) önlenebilir. Şu an en geçerli acil tedavi metodu balon ve stentle tıkalı olan kalp damarlarının açılma yöntemidir.

Kalp krizi geçiren hasta ne kadar çabuk tam teşekküllü bir hastaneye gider ve damarı açılırsa o derece faydası fazla olur. Hatta ilk 1 saatte hiç hasar bırakmadan iyileşme olur. Bu nedenle ilk 1 saate “ altın saat” diyoruz.

Uz. Dr. Mahmut ÇAKMAK
İstanbul Medicine Hospital
Kardiyoloji ve Damar Cerrahi Merkezi
Kardiyoloji Uzmanı