Çocukluk çağında en sık görülen gıda allerjisi, inek sütü allerjisidir. İnek sütü proteinlerine karşı, vücut anormal bir reaksiyon vermektedir. Günümüzde bebeklere 1 yaşa kadar inek sütü önerilmiyor. Fakat; bebek inek sütü bazlı mamalar veya emziren annenin kendisinin aldığı süt vasıtasıyla, inek sütüyle temas edip allerjik yakınmalar gösterebilmektedir. Bazen de belirtiler, 1 yaş sonrası süt içmeye başladığında ortaya çıkmaktadır.

İnek sütü allerjisi genellikle bebeklikte ( özellikle ilk 6 ayda ) başlar, ancak daha büyük çocuklarda da başlayabilmektedir. Süt allerjisiyle karşılaşan çocukların bir kısmı 2-3 yaşında bundan kurtulurken, bir kısmında da ömür boyu devam etmektedir. Ailede allerjik hastalıklar sık görülüyorsa, çocukta da risk artmaktadır.

İnek Sütü Allerjisinin Belirtileri Nelerdir?
- Huysuzluk, aşırı ağlamalar
- Aşırı gaz sancısı
- Kusma
- İshal- kanlı, mukuslu gaita görülebilir
- Kabızlık- bazen süt allerjisi ishal değil kabızlığa da yol açabilir
- Ciltte döküntü, kaşıntı, egzama
- Gözlerde kaşıntı
- Göz altlarında koyu renkli halkalar
- Tekrarlayan hırıltı, öksürük, aksırık,burun akıntısı veya tıkanıklığı
- Sık sık üst solunum yolu enfeksiyonu, orta kulak iltihabı, sinüzit, bronşit geçirme
- Büyüme geriliği görülebilir.

Beslenme Nasıl Olmalı?
Süt allerjisi saptanan bir bebek için en iyisi anne sütüdür. Ancak annenin süt ve süt ürünlerini beslenme programından çıkarması gerekecektir. Annenin, beslenmesi doktor ve diyetisyenin önerileriyle düzenlenir.

Mama ile beslenen bebeklerde soya bazlı mamalar denenecek, ancak eğer buna da allerjikse hipoallerjen olarak adlandırılan özel bazı mamalara geçmek gerekecektir.

Allerjisi devam eden daha büyük çocuklarda, doktorun önerdiği süre boyunca süt ve süt ürünleri diyetten çıkarılır. Sonra uygun zamanlarda, allerjinin kaybolup kaybolmadığına bakılır.

Dr. Nilüfer TOPRAKÇI
(212) 230 17 18 nilufer.toprakci@sagliklicocuk.com

---

İnek sütü alerjisi nasıl tedavi edilir?

Dr. Vahap Öney
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

---

Süt yerine neler kullanılabilir?

– İçecekler: Küçük çocuklar, sütün yerine geçebilecek, alerjili kişiler için özel olarak hazırlanmış maddeleri kullanmalıdır. (örneğin Soya-Semp, ProSobee, Profylac, Nutramigen, Pepdite). Bunlar mavi reçete ile eczaneden satın alınılabilir. Genç ve yetişkinler, pirinç sütü, yulaf sütü, soya sütü gibi süt benzeri içecekleri kullanabilir. Pirinç sütü ve yulaf sütü yemek hazırlanmasında rahatlıkla kullanılabilir. Susuzluk anında ve yemekte, gazoz ve tatlı içecekler yerine başka içeceklerin kullanılması tavsiye edilir.

– Yemek hazırlarken: Eczaneden temin edebileceğiniz, sütün yerine geçebilecek maddeler yemek hazırlanmasında kullanılabilir. Ne tür yemeğin yapılacağına bağlı olarak elma suyu, su, pirinç, soya, hindistancevizi veya yulaf sütü kullanılabilir.

– Diğer süt ürünleri: Peynir, margarin, yağ, yoğurt, kaymak, dondurma veya ekşi krema kullanılamaz. Ancak, yaygın süt ürünlerinin yerine kullanılabilecek soya, ayçiçeği ve bitkilerden elde edilmiş diğer ürünler, ve süt içermeyen margarinler bulunmaktadır.

– Gıda maddeleri: B-vitamini, kalsiyum, protein ve enerjinin önemli kaynağı süttür. Sütten kaçınıldığı zaman genellikle kalsiyum ilavesinden yararlanmak gereklidir. Günlük beslenmeniz, gerekli enerji ve gıda maddelerini içerecek şekilde dengeli olmalıdır. Sütün kullanılmaması durumunda, diğer yağ ve protein kaynaklarının çocuğun günlük besinine dahil edilmesi gereklidir.

Süt proteini nerelerde bulunur?
Süt, bir çok hazır gıda maddelerinde ve yemek ürünlerinde bulunmaktadır. Bu nedenle, yiyecek ürünlerini satın alırken ürün etiketinde yazılı malzeme listesini okumanız önemlidir.

Malzeme listesinde kullanılan ve süt proteininin üründe kullanıldığını belirten kelimelerin bazıları şunlardır:

Krema, dondurma, margarin, peynir altı suyu, peynir altı sıyı tozu, peynir, tereyağı, ayran, yoğurt, yoğurt tozu

Bir ürünün hazırlanmasında eğer süt kullanılmış ise, bu, ürünün etiketinde belirtilmiş olacaktır. Kakao yağının diğer normal yağlar ile herhangi bir ilgisi yoktur, ve güvenle kullanılabilir.

Sütün sebep olduğu diğer tepkiler:
Bir çok kişi, sütün kendilerine rahatsızlık verdiğini belirtmiştir. Süte karşı gösterilen diğer tepkiler, süt proteini intoleransı veya laktoz (süt şekeri) intoleransı şeklinde tanımlanmaktadır.

Bazı zamanlarda, beslenme deneylerinde süt intoleransı görülebilir ama laboratuvar tahlilleri sonrası alerjinin tespiti yapılamıyabilir. Süt proteini intoleransı, bu durumlar için kullanılan bir terimdir. Süt genellikle az miktarda kullanıldığında rahatsızlık vermez, ve tepkiler uzun bir kuluçka döneminden sonra ortaya çıkar, ancak, bu tepkiler alerjide görülen tepkiler kadar ciddi değildir.

Laktoz intoleransı, süt şekerine karşı görülen aşırı hassasiyetliktir. Bu durum ise, laktozun çözülmesinden sorumlu olan laktaz enziminin azalmasından ve dolayısıyla bağırsağın laktozu çözme yeteneğinin azalmasından kaynaklanmaktadır. Laktoz intoleransı tehlikeli değildir ama hoş bir şey de değildir. Bir çok kişi, az miktarlarda olunca sütten rahatsızlık duymazlar. Diyette sarı peynir, düşük laktozlu süt ve genellikle hafif miktarda ekşitilmiş süt ürünleri bulunmaktadır. Tatlı sütten ve kahverengi peynirden uzak durulmalıdır.

---

İnek sütü proteini alerjisine karşı kaynamış süt

New York (AA)- ABD'de yapılan bir araştırma, inek sütüne alerjisi olan çocukların yüzde 75'inin kaynamış süte alerjik tepki vermediğini ortaya koydu. "Allergy and Clinical Immunology" dergisinde yayınlanan araştırmada, alerjisi olan 100 çocuğa farklı miktarlarda süt verildi. Araştırmanın başında kaynamış süt içeren çeşitli gıdaları tolere edebilen çocuklara, daha sonra kaynatılmamış süt verildi. Kaynamamış sütü tolere edemeyen ama kaynamışa tepki vermeyen çocuklara üç ay boyunca kaynatılmış süt içeren çeşitli ürünler verilmeye devam edildi.

3 ay boyunca kaynamış süt verilen çocukların, süt proteini kazein'e karşı başlangıçtakinden daha az hassasiyet gösterdikleri saptandı. İnek sütü alerjisi olan çocukların bağışıklık sistemleri, bazı süt proteinlerini yabancı madde olarak algılayıp buna karşı alerji antikorları üretiyor. Bunun sonucunda çocuklarda ishal, kusma, mide ağrıları, cilt rahatsızlıkları gibi belirtiler baş gösteriyor. Uzmanlar, bu tepkiyi yaratan bazı süt proteinlerinin, yüksek sıcaklıklarda neredeyse tamamen yok edildiğini, kaynamış sütün bu nedenle daha kolay tolere edilebildiğini belirtiyor.

İnek sütünde alerjiye neden olan 25'den fazla protein var. Bazı kişiler bu proteinlerin sadece birine bazıları ise hepsine tepki gösteriyor. Çocukların büyük kısmı bu alerjiye karşı tolerans geliştirirken, bazı kişilerde alerji ömür boyu sürebiliyor. Araştırma sonuçları, daha ileri çalışmalarla doğrulanırsa çocuklarda süt alerjisinin teşhisi ve beslenme koşullarının değiştirilmesi gerekeceği, kaynamış süt içeren ürünlerin tüketilebilmesinin çocukların yiyebileceği ürünlerin çeşitliliğini çok büyük oranda artıracağı belirtiliyor.

- İnek Sütü Proteini Alerjisi
- Çocuklarda Göz Alerjisi
- Yaz Aylarında Astım ve Alerji
- Fıstık Alerjisi Nedir?
- Bahar Alerji ve Kurtulma Yolları