1985 yılında yayımlanan bir genelgeyle aktar ve baharatçılarda baharat kapsamı dışında kalan özellikle insan sağlığı bakımından risk oluşturabilecek bitkisel ürünlerin bulundurulması ve satışı yasaklanmıştı. Ancak bu genelge çok kısa bir süre uygulanabilmiş, hatta varlığı bile unutulmuştu.


Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü (İEGM) tarafından geçen hafta içerisinde yapılan bir açıklamada aktar ve baharatçılarda zayıflama ürünleri, cinsel işlevleri destekleyen, bağışıklık sistemini kuvvetlendiren ve depresyon üzerinde etkili (antidepresan) olduğu ileri sürülen ürünlerin satışının yasaklandığı bildirildi. Gecikmiş bir karar olmasına rağmen bunu daha köklü önlemler alınmasına yönelik yeni düzenlemelerin habercisi olarak görüyor ve umutlanıyoruz.

Aslında 1985 yılında yayımlanan bir genelgeyle bu tip dükkanlarda baharat kapsamı dışında kalan özellikle insan sağlığı bakımından risk oluşturabilecek bitkisel ürünlerin bulundurulması ve satışı yasaklanmıştı. Ancak bu genelge maalesef çok kısa bir süre uygulanabilmiş, hatta varlığı bile unutulmuştu. 2009 yılında bu genelge ve ekli yasaklı bitki listesi güncellenerek tekrar gündeme getirilmiş olmasına rağmen bugüne kadar geçen sürede fazla bir gelişme olduğuna şahit olamadık.

Bu konuda size güncel bir örnek vermek isterim. Bir ay kadar önce bir tanıdığın kızı bir aktara giderek saçlarını parlak gösterecek önerilerini sormuş ve önerilen bazı bitkisel ürünleri satın almış. Aktarın verdiği ürünlerin güvenilirliği ve etkinliğini bana sordular. Bu ürünler arasında biri dikkatimi çekti: Entele otu. Hiç duyduğum bir isim değildi. Kaynaklarım arasında uzun aramalar sonucu sadece bir aktar kaydında ‘entele’ adına rastlayabildim. 
 
Tanıdıklarımdan bana örnek göndermelerini rica ettim. Gelen örneği incelediğimizde zehirli alkaloitler taşıdığı için aktarlarda bulundurulması yasaklanan ‘bit otu’ tohumu olduğunu ve kimyasal analiziyle de alkaloit taşıdığını tespit ettik. Anlaşılan o ki zehirli ve yasaklı ‘bit otu’ adı değiştirilerek müşterilere satılıyor. Sürülen yerde deride çatlak bulunması durumunda ya da eller iyice yıkanmadan mukozayla temas ettirildiğinde vücuda emilerek sağlık için tehlike yaratma riski yüksek. Şahit olduğum bu durum da net bir şekilde gösteriyor ki 2009 genelgesine rağmen riskli ürünler isim değiştirilerek ya da tezgah altından gözüne kestirdikleri kişilere rahatça satılabiliyor.

Denetimi kimin yapacağı önemli

O halde sorun etkin denetim! Peki denetimi kim yapacak? Genelge valiliklere gönderildiğine göre emniyet birimlerinin mi yapması gerekiyor? Emniyet görevlisi, zehirli ile zehirsiz bitkiyi nasıl ayırt edebilecek? Entele otunun bit otu olduğunu nereden bilebilecek? Kanımca etkin bir denetim için İEGM altında Farmakognozi veya Fitoterapi yüksek lisansı yapmış eczacılardan oluşan bir denetim ekibinin kurulması gerekiyor. Aksi takdirde bu genelge de 1985 genelgesi gibi unutulur gider.

Beklentilerimiz internet üzerinden ya da medya (radyo ve TV) satış kanallarından kontrolsüz bir şekilde satılarak insan sağlığını tehlikeye atan ürünlere yönelik etkin önlemler alınması. En son birkaç ürüne yönelik alınan toplatma kararları buzdağının görünen sadece kısmı..

* Aktarlara Düzenleme Geldi

Prof. Dr. Erdem YEŞİLADA
Sorularınız İçin : eyesilada@yeditepe.edu.tr

* Her Bitki Aktarda Satılmayacak
* Soya Ürünleri ve Yüksek Tansiyon
* Deva ve Zehir Arasında İnce Çizgi
* Konsantrasyon Sorunlarına Karşı
* Soğuk Alğınlığına Karşı Yeşil Çay
* Nar Suyu Romatizma Ağrılarını Hafifletir
* Sağlık Yap-Boz Oyunu mu?
* Baharatlar Sağlık Deposu
* Kemik Erimesine Karşı Kuru Erik
* Noni Meyvesi Yeni Sağlık Modası mı?
* Doğadan Gelen Sağlık : Bitki Çayları
* Ihlamur Doğal Dopinginiz Olsun
* Alzheimer ve B Vitamini
* İdrar Yolu Enfeksiyonlarına Karşı
* Kolin ve Lesitin Desteği
* Keten Tohumu Yağı ve Yüksek Kolestrol
* Badem Kan Şekerini Düşürüyor
* Kırmızı Meyveler Meme Kanserini Önler mi?
* Guarana ve Kemoterapi
* Badem ile Kolestrol Kontrolü
* Metabolik Sendrom ve Bitkisel Çözümler
* Sonbahar İçin Bitkisel Çaylar
* Eklem Kireçlenmesinde Beslenme
* Nanoteknoloji Zararlı mı?
* Çay Algılamayı Etkiliyor
* Kahve Tansiyonu Yükseltir mi?
* Hamilelikte Çemen Tohumu Kullanımı
* Tip 2 Diyabetin İlacı Çemen Otu Tohumu
* Safranın Kısırlık Üzerine Etkisi
* Tarçın Alzheimer'den Korur mu?
* Spor ve Diyet Yapmadan Zayıflanır mı?
* Ortalama Yaşam Süresi Nasıl Uzuyor?
* Mate Çayı Zayıflatır mı?
* Eklem Kireçlenmesinde Glukozamin Kullanımı
* Şerbetçi otu Sinirsel Uykusuzluğun İlacı
* Zayıflama ilaçları ile Gelen Ölümler
* Altın Çilek Efsanesi
* Hamilelikte Hangi Bitkisel İlaçlar Kullanılabilir?
* Hamilelikte Bitkisel İlaç Kullanımı
* Alzheimer ve Demansı Önlemek için
* Şeker Hastaları İçin Muhteşem Üçlü
* Bitkilerin İlaç Haline Gelmesi Zararlı mı?
* Doğru Bitkisel Tedavi Nasıl Olmalı?
* İdrar Yolu Enfeksiyonu için Kranberi
* Damar Sertliğine Karşı Siyah Çikolata
* Ekinezya Tablet Kullanmayın
* Meyve ve Sebze Kanserden Korur mu?
* Yüksek Tansiyon ve Kolestrol içn Zeytinyaprağı
* Menopozdaki Kadınları Sarı Kantaron Kurtarıyor
* Sarı Kantaron ve Yaraları İyileştirme Gücü

Tüm Yazıları...