Acı Bal - Deli Bal
Bal tutması veya deli bal zehirlenmesi, Karadeniz kıyısı boyunca uzanan yaşam alanlarında iyi bilinir. Hem tıp literatüründe hem de tarih kitaplarında konu hakkında bilgiler bulmak mümkündür.
Bu bölgeden elde edilen balların insanları zehirlediğine dair gerek efsanevi ve gerekse anonim bilgiler kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.
Deli bal zehirlenmesi ilk defa MÖ 401’de, Atinalı tarihçi ve ordu komutanı Olan Xenephon tarafından tanımlanmıştır. Xenephon, Anabasis adlı eserinde Pers kralı Ataxerses II’ye karşı yapılan bir seferde, Türkiye’nin Doğu karadeniz bölgesinde konakladıkları yerde, deli bal yiyen askerlerin zehirlendiğini rapor etmiştir. Xenophon tarafından deli bal ile zehirlenme şu şekilde anlatılmıştır: “Burada hepinize sesleniyorum! Onların arzularını kışkırtan tek şey içleri bal ile dolu sayısız bal petekleriydi. Bal peteğinden tadan askerler ishal ve kusmadan harap düştüler ve bacaklarının üzerine kalkamaz hale geldiler. Sarhoş olmuş, delirmiş ve ölümün kapısında yere kapaklanmış şekildeydiler. Yüzlercesi yere yığılıp kaldı. Ertesi gün ise hiç biri ölmedi ve hemen hepsi balı yedikleri saatten tam bir gün sonra aynı saatte güçlerini toplamaya başladılar 3. ve 4. gün bacakları üzerinde durur hale geldiler.”
Yine deli bal MÖ 67’de Kral Mithradates IV tarafından, Kuzeydoğu Anadolu’da Pompeyin ordularına karşı kullanılmıştır. Başdanışman, Yunanlı tabip Kateus’un tavsiyesi üzerine,ilerleyen Romalılar’ın yolu üzerine içi deli bal ile dolu petekler yerleştirilmiş ve taktiksel bir geri çekilme yapmıştır. Bu
peteklerden yiyen Romalılar bitkin düşerek kolayca etkisiz hale getirilmiştir.
Deli Bal Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir?
Deli bal herkeste toksik etki meydana getirmeyebilir. Fakat büyük çoğunluk baldan etkilenir. Zehirlenmede belirgin hipotansiyon ve bradikardi en sık görülen belirtilerdir. Bu iki bulgu zehirlenmeye maruz kalanların %90’ından fazlasında gelişir. Diğer sık görülen semptomlar, terleme, sersemlik ve bilinç değişikliğidir (%70), senkop (%30), diplopi ve bulanık görme (%20-80), hipersalivasyon (%14) görülebilir.Bildirilmiş olguların hemen tamamında kardiyak ritim sorunu bildirilmiştir. On iki farklı olgu serisi incelendiğinde, olguların %75’inde ya non-spesifik bradiaritmi veya sinüs bradikardisi rapor edilmiştir. Aynı serilerde hastaların %25’inde farklı derecelerde kalp bloğu da saptanmıştır. Bunları n %11’inde nodal ritim, %8.7’sinde tam blok, %2.9’unda ikinci dereceden kalp bloğu meydana gelmiştir. Yalnız bir hastada (%1.45) asistoli bildirilmiştir.
Zehirlenmelerde alınan bal oranı ortalama 5-30 gr olarak rapor edilmiştir. Belirtiler 1,5 saat ila 3 saat arasında başlar. Alınmış bir çok bal örneğinde keskin, yakıcı bir tat vardır. Zehirlenen hastalar, yeterli serum fizyolojik ile destek tedavisinin ardından düzelme gösterir. Tedavi edilmemiş ciddi zehirlenmelerde önemli belirtiler en geç 24 saat içinde kaybolur ve hastanın durumu normale döner.
Geçmişten Günümüze Deli Bal Zehirlenmesi(Mad honey poisoning from the past to the present)
Dr. Abdülkadir GÜNDÜZ (gunduzkadir @ hotmail.com)
KATÜ Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı
Bartın'ın Kozcağız beldesinde “acı bal” diye bilinen baldan yiyen 1 kişi hayatını kaybetti.
Beldedeki üreticiden satın aldığı baldan yiyen Nail Zoroğlu (55), bir süre sonra rahatsızlanması üzerine yakınları tarafından çağrılan ambulansla Bartın Devlet Hastanesine kaldırıldı. Yediği baldan zehirlendiği belirlenen Zoroğlu, yaşamını yitirdi.
İl Sağlık Müdürü Osman Nacaroğlu, halk arasında sindirim sistemi rahatsızlıklarında kullanılan acı balın kişinin duyarlılığına göre zehirlenmelere yol açabildiğini belirterek, “Özellikle balı tüketenlerde kalp, böbrek ve tansiyon gibi kronik rahatsızlıkları varsa ciddi tehlikeler ortaya çıkar” dedi. 17.12.2010
Acı baldan 128 kişi zehirlendi
Zonguldak İl Sağlık Müdürü Dr. Rüstem Albayrak, 2010 yılında 128 kişinin yedikleri acı baldan zehirlendiğini söyledi.
İl Sağlık Müdürü Dr. Rüstem Albayrak, yaptığı yazılı açıklamada, bu yıl, Zonguldak merkezde 5, Ereğli'de 31, Alaplı'da 57, Devrek'te 34, Çaycuma'da 1 olmak üzere toplam 128 kişinin, acı bal tüketiminden kaynaklı zehirlenme tanısıyla hastanelerde tedavi edildiğini kaydetti.
Acı bal zehirlenmesinin, halk arasında ‘orman gülü’ olarak bilinen Rhododendron familyası bitkilerinden beslenen arıların ürettiği balın tüketilmesiyle ortaya çıktığını belirten Albayrak, “Halk arasında orman gülü (dağ gülü) olarak bilinen bu bitki mor renkli güzel çiçeklere sahiptir ve zehirlidir. Zehirlenme çoğunlukla bu bitkilerde bulunan ‘grayanotoksin’ içeren balın yenmesiyle ortaya çıkar” ifadelerini kullandı.
Karadeniz Bölgesi'nde yetişen bu çiçeklerde bulunan ‘grayanoktoksin’ zehirinin, arılar tarafından alınmasıyla bala karıştığına dikkat çeken Rüstem Albayrak, şunları kaydetti:
“Balda zehirin bulunup bulunmadığı ancak analizlerle mümkün olabilmektedir. Balın yenilmesinden 1- 2 saat sonra belirtiler ortaya çıkar ve zehirlenme ciddi değilse 12- 24 saat içinde düzelir. Ancak hayatı tehdit eden zehirlenmeler de olabilir.”
Albayrak, balı yiyen kişide ortaya çıkan zehirlenme belirtilerini de şöyle sıraladı:
“Balı yiyen kişide uyuşma, karıncalanma, yanma hissi, cilt ve boğazda yanma hissi, ağız etrafından uyuşma, yanma, kaşıntı, gözlerde sulanma, deride ve gözlerde kızarıklık, baş dönmesi, baş ağrısı, bulantı, salya üretiminde artış, aşırı terleme, karın ağrısı, ishal, yorgunluk, halsizlik, görme bozukluğu, ateş nöbetleri, doza bağlı olarak kalp atım sayısının aşırı azalması, tansiyonun aşırı düşmesi, bilinç bulanıklığı, bayılma, koma, hatta ölüm bile olabilmektedir. Sonuç olarak bu balların tüketilmemesi gerekmektedir. Olası zehirlenme durumlarında en kısa zamanda sağlık kuruluşlarına başvurulması gerekir.” 27.12.2010
Gelen Yorumlar
Toplam 19 yorum,
1-19 arası gösteriliyor, yeni tarihliler sonda.
Evet bu balı çok faydalı diye bir arkadaşım banada vermişti ve 1 çay kaşığından fazla yeme diyede eepey tembihlemişti, sonuç:korktum ve hiç yemeden atıldı
ayşenur eklemiş.
| 02.10.2008 Saat
23:17
bende bir arkadaşım getirmişti sadece bir çay kaşığı yedim ve kendimi hastanede buldum korkunçtu ateş basması kalbim fırlıycak gibi çarpıyordu. sersemlik. kendimi tamamen kaybetmiştim. halen etkisi bir hafta sürdü
m.ali yurtbak eklemiş.
| 27.10.2008 Saat
22:36
tutan bal var tutmayan kestane balı var tutmayanı istediginiz kadar yiyebilirsiniz
bal eklemiş.
| 12.12.2009 Saat
21:47
bugün babamı hastaneye kaldırdık bence balın analizleri yapılmadan satılmamalı gerçi bünyeden bünyeye değişiyormuş ama acı ve keskin tatlı olanlar ayırt edilebilir herhalde.bradikardiyi düzeltmek tam 1 gün alıyor zor bir durum aileler için ayrıca hipotansif olabiliyor babam da 5 e düştü tansiyon çok korktuk.Bu gibi bilgilendirmeler halkımıza faydalı olacaktır umarım.
ferdi aşkın eklemiş.
| 12.07.2010 Saat
23:02
arkadaşlar lütfen bu konuda yetkili kimse bu balın satışı ilaç gibi bilir kişiler tarafından yani eczaneler gibi yapılmalı ben komaya girdim inanın nabzım 40 a düştü tansiyonum 10 .3 e düştü 1 gün yogun bakımda kaldım gerçekten çok kötü sanki zehirli mantar gibi .
aydın akyüz eklemiş.
| 29.08.2010 Saat
11:46
bence bu acıklamaları dikkate alın ben normalde bir oturuşta 500 g bal yiyorum buna güvenderek bugun 3 yemek kaşıgı deli bal yedim ve 1 saat içinde kendimi hastanede buldum inanılırgibi degil yaşamfonksyonalrımı neredeyse yitiriyordum görme kaybı tanson minimim seviyeye düştü dolaşım solunum durma moktasına gelmiş. Dikkat derim ben
ata eklemiş.
| 13.09.2010 Saat
01:02
arkadaşlar bal tutması o kadar korkulacak bir şey değildir tutuyo die de balı atmak saçmalıktır alkol gibi düşünün fazla alırsanız çarpar yoksa korkulacak birşey yok sadece tansiyon hastalrında korkulacak etki gösterir hatta çok yararlıdır tutan bal diğer ballara göre sabahları sadece bir kaşık yenmesi sizi hastalıklardan korur vücud direncinizi artırır
sedat karakaya eklemiş.
| 23.09.2010 Saat
05:18
biz bubala büyüdük çocuklarımızda yemeyedevam ediyor korkmayın tavsiyelerin dısına cıkmayın yeter
keşke bu konuda daha önceden bilgi sahibi olsak...hep başımıza gelince araştırıyoruz...Bene de baıln acı olduğunu bilmeden kahvaltıda 2-3 yemek kaşığı kadar yedim..bir saat geçmedi görmede bulanıklık.halsizlik,ayağa kalkamıyorum gözümü açamıyorum ..112 ile acile getirdiler...tansiyon 6-4 ,nabız 20...yoğun bakımda serum tedavisine rağmen 24 saat tansiyon 8-4 ü geçmedi nabız da 35-45 arası 24 saatin sonunda normale dönmeye başladı ..30.saatte taburcu oldum... böyle riskli şifa benden uzak olsun...sadece süzme bal yiyecem artık..o da tanınmış markalardan olursa..karadenizin çam olmayan ormanlarından gelen petek ballara dikkat diyorum..bu arada baldan zehirlendi de öldü diye bir haber duymadım ..duyan varsa yazsın...süzme baldan zehirler mi ki acaba))
ali bey.. eklemiş.
| 24.09.2010 Saat
18:53
bende dün bi hastada rastladım bu tanıya araştırmak istedim ama bu bilgiler arasında neden böyle bi etkisi var kalbe ne yapıyorda bradikardi hipotansiyon yapıyor bunu öğrenemedim merak ediyorum
miraçç eklemiş.
| 25.09.2010 Saat
21:39
DÜN AYNI DURUM BNDE DE OLDU BAL ACIYDI VE ÇOK YAKIORDU Bİ GÜN ÖNCE YEDİM BİŞŞE OLMADI BİRDE DOKTOR KARATURPU OYUP İÇİNE ZENCEFİL VE BALI KARIŞTIRIP KOY DEMLNP ALTTAN AKSIN DMSTİ ÖLE YAPTIM YEDİM.. YER YEMEZ AYVAYI DA YEDİM :d İLK DEFA OLDU MEĞER ÇOOOKK ETKİLİ Bİ BALMIŞ.. ANNM VERMİŞDİ ODA BİLMİORMUŞ.. BİR ANDA GÖZLERİM KARARDI KALBİM ÇIRPINIOR AMA NABZIM RESMEN DURDU BOĞASIM NASIL ACIO CİĞERLERİM PATLADI.. ACİLE GİTTİK NABZI YÜKSELDMEK İÇİN İLAÇ VERDİLER SERUM.. DAHA SERUM BİTMEDEN TANSİON FIRLADI KALBİM NASIL HIZLI ÇARPIORDU MAKİNALARA BAĞLADILAR KALBİM ATIŞI 150LERİ GEÇTİ.. SERUMU KESİP BELOC VERDİLER YAVAŞ YAVAŞ DÜŞTÜ HALA SARHOŞUM KALBİM ÇIRPINIO.. PANİK ATAKDA VAR GUATR DA YANİ BU NEYMİŞ BAL ÖLDÜRÜODU AZDAHA :(
EDA HOŞGÖREN eklemiş.
| 03.10.2010 Saat
20:45
arkadaşlar bakın ciddi söylüyorum aman deyip sadece 5çay kaşığı yedim 1 saat sonra her tarafım kitlendi kaslarım artık hareket etmiyo bakın buna inanın50 metre yolu yürüyemedim eve kendimi zor attım direk gözlere ve kaslara etki ediyor amn dikat fasla yemeyin ilgili kardeşlerimi uyarıyorum benden söylemesi........
telat yılmaz eklemiş.
| 08.10.2010 Saat
13:12
acı bal yda deli bal adıyla piyasada dolaşan bal çeşidi hayati tehlike oluşturabilecek özelliklere sahip.Tansiyon ve nabız düşmesi başta olmak üzere görme ve motor sistem üzerinde etkileri tehlikelidir.Direk öldürücü etki oluşturmasada ortaya çıkardığı semptomlar öldürücü olabilir.Faydası noktasındada rivayetler vardır ama somut bir bilgi de yoktur.Ben amcamın kovanından ikramını bal tadıyla yemeye çalıştım arkasından bal tutması semptomlarıyla karşı karşıya kaldım.Tıbbi tedavi gördüm.Biraz toparladım.Hiç kimseye şifa niyetinede olsa tavsiye etmiyorum.
mustafa kocakavuk eklemiş.
| 25.11.2010 Saat
21:44
ÖLÜMDEN BAŞKA HER DERDE DEVA OLDUĞU söylenen DELİ BALtabiki dikkatli kullanılmalı yemeğide çok yiğince kalp krizi geçirip insan ölebiliyor ,burada Nasrettin hoca aklıma geliyor HİÇMİ HIRSIZIN SUÇU YOK demiş ya aynen öyle.Benim dedem bildim bileli verem hastasıydı tedavisini olmuş ve sonuçta çeyrek ciğeri kalmış o zaman Baltalimanı hastanesindeki doktorlar 3 yıl falan yaşar demişler .Dedem herşeye sanki o gün görmüş gibi güzel bakardı yağmura kara başaktaki buğdayı severdi bire kaç veriyor bak derdi.Ben çocuk aklımla anlamzdım tabi o günlerin pyangodan çıktığını.Neyse babamın arıları şimdi olduğu gibi deli bal üretirdi dedemse kaşıkla değil kavanozu deviridi.Nitekim dedem tam 30 yıl yaşadı çeyrek ciğerle .Özellikle her sene bir defa tutturmanın faydalı olduğunu söylardi .Doktora falan gitmezdi,sadece dinlenirdi.Evet bu hafta bal benide tuttu sıcak suyla içince kavozda durduğu gibi durmadı.Omur iliğim ensem beynim karnım bacaklarım bir alev topu hemen soğuk suyla yıkadım ayklarımın altına yastık koyup biraz dinlendim.tansiyonumu ölçtüğümde 9-4 ki biraz düzeldiğim halde,bir saat sonra tansiyonum normalleşmeye başladı .Öbür günde gittim işime gayette rahat görev yaptım.Hiç doktora gitmeyi düşünmedim dedem çeyrek ciğerle her sene tutturuyordu.Mutlaka bir faydası var olacağını düşünüyorum.
Sultan kayganacıoğlu eklemiş.
| 04.12.2010 Saat
23:27
Memleketim okan Kürtün(Gümüşhane İli Kazası)'de dayım kovanı yeni sağmıştı.Bir
parça yedim,yemez olsaydım.O günüm kabusa döndü,mahvoldum.Tedavisi yok ancak çiğ soğan yenilmesi(kuru soğan) yararlı ve iş görüyor.Yinede tavsiyem bu
balı yememekten yanadır.Sevgi ve Saygılarımla...
Salih DÜZGÜN eklemiş.
| 27.12.2010 Saat
17:08
valla bu deli balmıdır tam bilmiyorum ama kara kovan balı deniyor. dün öğlen 65 yaşındaki babam 2 yemek kaşığı kadar yemiş. 1 saat sonra kendini hastanede bulmuş. şu an hala yoğun bakımda.yolda hastaneye gıdene kadar da kalbi iki kere durmuş. dikkatli yiyelim bu balı.bu bal diğer ballar gibi rahatlıkla herzaman yiyebileceğimiz bir bal değillll
rumeysa koç eklemiş.
| 28.12.2010 Saat
01:20
Herkese iyi günler dilerim.Benim tavsiyem bilmediğiniz işin ehli olmayan şahışlardan kesinlikle bal satın almayın.bu sizin en yakınızda olsa sakın..40 yaşındayım her sabah kaahvaltı da mutlaka bal yerdim.bal tutması filan derlerdi kulaktan duyardım ama insan hayatını bu kadar çok etkileyeceğini ancak başıma gelince anladım.Size kısaca başıma gelenleri anlatayım. bir arkadaşım dan onun tavsiyesi ile sabah kahvaltıda yiyeceğimi özellikle belirterek betek bal satın aldım.Günlerden 20.02.2011 pazar sabahı 10:30 gibi sabah kahvaltıda iki dilim ekmek ile balı yedim 13:30 gibi bende gözde bulanık görme mide bulantısı ile birlikte halsizlik oluşmaya başladığında acile zor yetiştim.NABIZ 0 TANSİYON 5-2 OLMUŞ NEFES ALAMIYORUM HERHALDE BURAYA KADARMIŞ DEDİM KELİME İ ŞEHADET TEVHİT NE VARSA OKUMAYA BAŞLADIM.SOLUĞU ANCAK ŞİRİNEVLER HST.YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE ALABİLDİM.ORADAKİ TÜM DOKTARLARA ÇALIŞANLARINA ÇOCUK DOĞUM HST.ÇALIŞANLARINA GEÇMİŞ OLSUN DİLEKLERİNDE BULUNAN BULUNMAYAN TÜM ARKADAŞLARA ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM HEPSİNDEN ALLAH RAZI OLSUN ŞİMDİ ÇOK ŞÜKÜR İYİYİM.HERKESİN BU HADİSEDEN DERS ALMASINI İSTİYOR ALLAH KİMSENİN BAŞINA VERMESİN.A M İ N
CEBGİZ SARIÇAM eklemiş.
| 22.02.2011 Saat
14:19
bugün sabah annemde baldan zehirlendi 5 saat hastanede kadıktan sonra az önce taburcu edildi inanın çok korktuk şuan internetten bal ile ilgili araştırma yapıyorum
mukadder yalçın eklemiş.
| 12.11.2011 Saat
16:05
dun sabah benımde amcam baldan zehırlendı .. ınsanlara bu kadar zaralı olan bı seyı hala nasıl satıolar anlamıorum kaldırsınlarda bu kadar ınsan zara qormesın .. ınsan resmen olup tekrar dırılıo .. cok korkunc bı duyqu hala etkısındeyız aılecek ..!
canan aksu eklemiş.
| 15.11.2011 Saat
23:54