Nedir bu Alzheimer dedikleri?

Esasında sanki yeni bir hastalık gibi düşünülüyor ama bildiğimiz anlamda bunama denilen hastalığı en fazla yapan hastalığın ta kendisi Alzheimer.

Bunama bir sendromdur ve bunayan insan zihin işlevlerini yavaş yavaş kaybeder. Bunama yapan bir takım hastalıklar olduğu biliniyor ama bütün bunamaların üçte ikisini de Alzheimer yapıyor.

Nöroloji Uzmanı Dr. Başar Bilgiç ile Alzheimer üzerine konuştuk.

Alzheimer için risk faktörlerinden söz eder misiniz?
Bu hastalığın en büyük risk faktörlerinden biri, öncelikle değiştirilemez olan yaş. Ne kadar yaşlanırsanız görülme sıklığı o kadar artıyor. Mesela 70 yaştan sonra Türkiye'de görülme oranı yüzde 11, bir de yaş gruplarına göre ayırırsanız 70-75 arası oran daha azken 95-100 arası çoğalıyor. Neredeyse yarı yarıya artıyor. Belki insan ömrü 120 yaşına kadar çıkarsa ve bu hastalığa da bir çare bulamazsak insanlar tamamen bunamayacak. Beyin bu kadar yaşamaya programlanmış bir organ değil çünkü. İlk defada bu kadar uzun yaşıyoruz.  Çünkü giderek bir çok hastalığın çaresi bulunuyor.

Alzheimer hastalığının olmazsa olmaz bulgusu nedir?
Unutkanlık. Yüzde 95-98 unutkanlıkla başlıyor. Beynin özel bir yerini tutuyor bu hastalık. Hipokampus diye bir yer var ve oradaki hücreler ölmeye başlıyor, orada bir takım maddeler birikiyor birikmemesi gereken maddeler bunlar ve bu süre giden  bir süreç daha sonra beynin diğer taraflarına atlıyor hastalık. Beyin eriyor ve dokuların yerine su geliyor . Bu çok hızlı bir süreç de değil.

Alzheimer öldürücü bir hastalık mı?
Kendisi ölüm nedeni değil, ölüm beyindeki erimeyle olmuyor. Kişi yatağa düşünce yutması bozuluyor, akciğer enfeksiyonları etkileniyor, hareket etmeyenlerde bacakta pıhtı olabiliyor veya yatak yarası, enfeksiyonlar oluyor bunlar ölüme götürüyor.

Unutkanlık ilk bulgu dedik ama nasıl bir unutkanlık bu?
Bir çok insan unutkan ama burada sorun farklı çünkü artan  bir unutkanlık var. Alzheimer hastaları yeni materyal öğrenemiyor. Hastalığın başında eskiyi ise daha detaylı hatırlıyor. Çocuklarının doğumunu anlatıp detay veren bir hasta kendisine söylenen üç kelimeyi unutuyor. Yardım da etseniz hatırlayamaz. Alzheimer hastası bilgiyi kaydedemez. Yeni bilgi alamıyor, eski bilgiyi hastalığın başlarında tutuyor ama ilerledikçe eski bilgi de gidiyor.

Evreleri neler?

Duyguları ne durumda bu evrede?
Yatalak oldukları dönemde bile hissedişleri normaldir aslında. Sevdiklerine iyi tepki verirler sevmediklerine kötü tepki verirler. Hep bey ya da hanım denen birine "ağabey" derseniz kızarlar. Farklı bir hitabette sinirlenirler. Yatalak hasta olurlar ama biz neden korkuyorsak ondan korkarlar. Bu hastalara bakanlara, ilgilenenlere bunu söylemek lazım. Hep sevdikleri şeyi uyaran olarak vermek gerek. Dikkatleri çok çabuk çelinir onların. Size bağırırken, "hadi gel kahve içelim" dediğinizde onu rahatlatırınız. Bazıları rakı içmek ister vermek lazım. Keyif aldıkları şeylerden mahrum bırakmamak lazım. Bu hastalık tersine bir çocukluk aslında. Bir yaşlı hasta var karşınızda ama giderek bebek oluyor…

Ağır evreden söz edersek?
 adı üzerinde en kötü evre. Artık yıkık bir insan var karşınızda, hem fiziki olarak yıkılmış, yürümesi yavaşlamış, iletişimi azalmış, kelime hazinesi daralmış, sizi anlamıyor gibi görünüyor. Artık hareket etmesi giderek yavaşlayan kendini kapatmış bir insan var karşınızda. Yutması bozulduğu için tüple beslenebilir, yatak yaraları çıkabilir. Emboli durumu olabilir bu evreye gelince en üzücü evredir aile yakınları için.

Füsun SAKA (fusunsaka @ gmail.com)
Önceki yazıları :

Lokman Hekim Hülya Leyla ÇABUK
Verimli Ders Çalışmanın Kuralları
Öfke Kontrolü
Süt Banyosu ve Cildiniz
Alzheimer Nedir
Obezite ve Psikiyatri 
Doğal Kozmetik Devri
İlişkilede Mola Vermek
Kıskançlık 
Psikolojik Destekle Kilo Verin 
Psiko Acil Hizmeti 
Evliliklerde Cinsel Sorunlar 
Kilolara Veda 
İkili ilişkiler ve Kıskançlık 
Kadınlarda İsteksizlik 
Kellik Sorununa Yeni Umut 
Bitki Çayları